Sećanje

Arhitekte, profesor Spasoje Paja Krunić, profesor Branislav Milenković, i Branko Bojović napustili su nas u razmaku od samo deset dana ovog proleća 2020.godine. Ova trojica izuzetnih ljudi i stručnjaka su ostavili dubok trag u kulturi, nauci, arhitekturi i urbanizmu. Izvesno različiti po svojim uverenjima ali objedinjeni u nemerljivom profesionalnom i stvaralačkom doprinosu ne samo u Beogradu, već i širom regiona.

Arh. prof. Spasoje Krunić

U Beogradu je 5. maja 2020. godine u 81. godini preminuo Spasoje Paja Krunić, redovni profesor Arhitektonskog fakulteta u penziji, redovni član Akademije inženjerskih nauka, predsednik Gradske vlade Beograda (1997-2000), potpredsednik prelazne Vlade Srbije (2000-2001), poslanik u skupštinama Srbije (1997-2000) i SR Jugoslavije (2000-2004), predsednik Političkog saveta i član Predsedništva Srpskog pokreta obnove.
U periodu od 03.09.2008. do 09.11.2012.godine Spasoje Krunić je bio predsednik Upravnog odbora Urbanističkog zavoda Beograda JUP.
Arhitekta Spasoje Krunić je rođen 1939. godine u Nikšiću. Osnovnu i srednju školu završio je u Beogradu, a diplomirao je na Arhitektonskom fakultetu Beogradskog univerziteta, na kojem je kasnije postao predavač i šef Katedre za arhitektonsko i urbanističko projektovanje.
Projektovao je više od 50 objekata i zdanja, među kojima se izdvajaju Spomen-park u Kraljevu, Komandno-operativni centar MUP-a u Beogradu, Prihvalitište za strance u Padinskoj skeli, palata Zora na uglu Makenzijeve i Kneginje Zorke u Beogradu, poslovni objekat u Knez Mihailovoj 30 i motel Koral kod Arilja.
Krunićevo delo je prikazano u većem broju knjiga, leksikografskim publikacijama i stručnoj, nedeljnoj i dnevnoj periodici. Krunić je jedini autor iz Srbije kome su prikazana dela Memorijalni centar „Ravna gora” i Palata „Zora” u: The Phaidon Atlas of Contemporary World Architecture, Phaidon, London – 2003. (za period 1998–2003) i 2008. (za period 2000–2008).
Značajan doprinos profesor Krunić je ostavio i u višedecenijskom radu na istraživanju novih konstrukcija, prevashodno montažnih prefabrikovanih sistema za gradnju na trusnim i drugim područjima, odnosno za ljude skromnijih prihoda – inovator je i pronalazač četiri sistema u čeliku i drvetu: 1) Sistem Krunić 81 – konstruktivni elementi za formiranje prizemnih i višespratnih zgrada (P-1645/81), 1981; 2) Sistem Krunić 82 – prefabrikovane kvadratne ploče međuspratne tavanice (P-1961/82), 1982 (oba: Jugoslovenski patentni zavod); 3) Sistem Krunić 84 – za gradnju na trusnim i drugim područjima, 1984; 4) Sistem Krunić 87– od šperploča za manje objekte različite namene, 1987; 5) Sklonište – konstruktivni sistem od elemenata u obliku kriškaste polulopte od poliestera („plastenik”), 1987.godine. Sa M. Perovićem autor je monografije „Nikola Dobrović: Eseji, projekti, kritike” (1998). Urednik je knjige „Srpska arhitektura XX veka” (2006) i knjige „Srednjovekovni manastiri i crkve Srbije” (2006).
Izlagao je samostalno i na kolektivnim izložbama (1963–2015), izbor: Galerija mladih, Novi Sad 1963; Salon arhitekture u Beogradu (više puta); Bijenale arhitekture u Veneciji (2003. i 2014.); Samostalne izložbe u Varšavi (2004) i Poznanju (2005); Srpska arhitektura XX veka, Pariz 2006; „Paralele i kontrasti – Srpska arhitektura 1980 – 2005”, MPU, Beograd 2007; Samostalna izložba „Nova poetika forme”, Centralni Dom arhitekata, Moskva 2007; Portreti arhitekata (ULUPUDS), Beograd 2010; Samostalna izložba crteža „Uvećanje”, Galerija OZON, Beograd 2011; „Mapiranje identiteta – Arhitektura Beograda 1919–2015”, MPU, Beograd 2015; „Serbia: The city as a regional context for Architecture“, Exibition center of the Vienna I.G. AG, Vienna 2015, kao i u Novom Sadu (1963), Volgogradu (1982), Milanu (1991), Moskvi (1998), Berlinu (2003), Pragu (2007), Užicu (2014), Valjevu (2015) i dr.
Dobitnik je preko pedeset nagrada na domaćim i međunarodnim anonimnim konkursima (1963–2010), kao i velikog broja društvenih i stručnih priznanja za stvaralaštvo (1964–2015), od kojih se izdvajaju: Orden svetog Save drugog stepena, Srpska pravoslavna crkva (2015), Dobrovićeva nagrada, Asocijacija srpskih arhitekata, ASA (2013), Povelja za životno delo u arhitekturi Srbije, ASA (2011), Nagrada za životno delo, ULUPUDS (2011), Velika nagrada Saveza arhitekata Srbije za životno delo (1998), Borbina nagrada za arhitekturu (1995. i 2000.), Velika nagrada Srbije za primenjenu umetnost i dizajn (1991), Oktobarska nagrada grada Beograda (1984), Studentska nagrada „Rata Bogojević”, AF (1964) i druge.
Monografija „Spasoje Krunić: Prostorne metafore” (2017) je najsveobuhvatniji prikaz životnog i profesionalnog opusa profesora Krunića.
Spasoje Krunić je sahranjen u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju.

Arh. prof. Branislav Milenković,

nas je napustio 30. aprila 2020. godine, jedan od najomiljenijih predavača studentima koji su se školovali na Arhitektonskom fakultetu u Beogradu.
Arhitekta Branislav Milenković rođen je 1926. godine u Beogradu. U Drugom svetskom ratu, nakon završene gimnazije regrutovan je za Sremski front, gde je upoznao dvojicu kolega, koji će mu najveći deo života biti nerazdvojni prijatelji – arhitekte Milana Pališaškog i Bogdana Bogdanovića.
Tokom studiranja radi u projektnom birou „Stadion“, kod arhitekte Mihaila Jankovića, gde učestvuje u projektovanju Stadiona JNA. Nakon završenog fakulteta (1946-51.), zapošljava se u preduzeću „Urban projekt“, gde radi do 1957. godine. Od 1957. godine postaje asistent na Arhitektonskom fakultetu, kod profesora Mate Bajlona. Godine 1968. postaje vanredni profesor, a 1977. godine doktorira na matičnom fakultetu sa temom „Studija programskih načela arhitekture i njen odnos prema drugim poljima u nauci o prostoru“. Držao je uvodne predmete, na kojima su se studenti prvi put upoznavali sa arhitektonskom materijom, pa su mnogi koji su diplomirali do početka 90-ih godina više puta naglašavali da projektovanje ne bi savladali bez mudrih pouka i gotovo roditeljskih saveta profesora Milenkovića.
Neki od predmeta koje je predavao profesor Milenković bili su Arhitektonska analiza i elementi projektovanja, dok je na postdiplomskim studijama držao predmete: Teorija prostora i Nauka o prostoru. Izdao je i nekoliko udžbenika, od kojih su najznačajniji: „Uvod u arhitektonsku analizu“ i „Elementi za definisanje projektnog zadatka“. Tokom penzije, objavio je i kratka izdanja u obliku hronika, u kojima se prisećao svojih profesora, „Učitelji“ (2011) i dešavanja na arhitektonskoj sceni nakon Drugog svetskog rata „Dubrovnik“ (2014).
Pored veoma uspešnog teorijsko-pedagoškog rada, arhitekta Milenković bavio se i projektovanjem. Od realizovanih objekata izdvajaju se: Aerološka opservatorija u Beogradu (1954-56), Zgrada socijalnog osiguranja u Prijepolju (1954-57), Studentski domovi u Nišu (1954-58), Srednja tehnička škola u Podgorici (1959-60), Studentski dom „Patris Lumumba“ u Beogradu (1961, sa arh. Đorđem Petrovićem), Odmaralište „Železare Nikšić“ u Bečićima (1961-62), Naselje „Petlovo brdo“ u Beogradu (1966), Osnovna škola, vrtić sa jaslicama i tržni centar u naselju „Petlovo brdo“ (1967-70, sa arh. Jelisavetom Milenković), dve poslovne zgrade na Terazijama (Terazije 3 i Kolarčeva 7, 1972-76, sa arhitektama Brankom Aleksićem i Jelisavetom Milenković), nekoliko zgrada banaka i robnih kuća (Bijeljina i Brčko, 1975, sa arh. Jelisavetom Milenković) kao i nekoliko hotela širom Jugoslavije od kojih se izdvaja hotel „Minerva“ u Podgori.
Pored pedagoških i projektantskih aktivnosti, arhitekta Milenković se pasionirano bavio crtanjem i slikanjem.

Arh. Branko Bojović,

preminuo je 9. maja 2020. godine u Beogradu. Bio je vrsni urbanista i temeljni kritičar arhitektonsko-urbanističkih poduhvata u Beogradu i širem regionu.
Rođen je 1940. godine u Beogradu. Po završtku studija na Arhitektonskom fakultetu u Beogradu (1959-1963) zaposlio se u Službi za urbanistička i komunalno-stambena pitanja i Jugoslovenskom institutu za urbanizam i stanovanje. Nakon ovih poslova biva angažovan kao savetnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije (1986-1989). U periodu od 1989-1994. godine postaje predsednik Gradske komisije za urbanizam, član izvršnog saveta i izvršnog odbora Skupštine grada Beograda, nakon čega se vraća angažmanu u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije.
Tokom više od pola veka duge karijere, bavio se urbanističkim i prostornim planiranjem, kao autor oko 70 planova. Bio je rukovodilac izrade Generalnih urbanističkih planova Požarevca, Bara, Sokobanje, Šapca i drugih manjih gradova širom bivše Jugoslavije.
Naučno-teorijska crta arhitekte Bojovića takođe je bila izuzetno naglašena. Autor je ili koautor oko 35 studija, preko stotinu članaka u stručnoj literature i periodici, kao i oko 50 referata na naučnim stručnim skupovima regionalnog i domaćeg karaktera.
Njegovom zaslugom časopis Izgradnja, čije je bio dugogodišnji glavni urednik, postao je naučno glasilo visokog renomea u kojem su svoja istraživanja publikovale arhitekte i urbanisti, građevinski, šumarski i mašinski inženjeri, prostorni planeri i svi drugi čije delovanje je bilo vezano za građevinsko-arhitektonsku struku.
Veliko stručno iskustvo, široko obrazovanje, moć respektabilne opservacije i snažna retorička sposobnost arhitekte Branka Bojovića, uticali su na donošenje odluka kako na nivou grada Beograda tako i na nivou lokalnih samouprava u procesu razvoja projekata, od iniciranja, preko planiranja i projektovanja, do realizacije.Reči arhitekte Bojovića, često su mogle da se čuju u medijima a imale su posebnu težinu, najčešće putem polemike i kritike oko određenih pojava u arhitektonsko-urbanističkom svetu u kojem se snažno prepliću politika i struka.
Bio je predsednik Društva urbanista Beograda, počasni građanin Sokobanje i nosilac preko dvadeset različitih društvenih priznanja.